Türkiye demokrasi testini geçemedi

Radikal: 09/02/2009 (MESUT HASAN BENLİ)

Leeds Üniversitesi’nden Dr. Yaman Akdeniz Türkiye ile Britanya arasındaki demokrasi farkını test etmek için, Elizabeth’in ziyaretinde ne hediyeler verdiği iki ülkede yetkili makamlara sordu. Akdeniz’e Britanya yanıt verdi, Türkiye vermedi.

ANKARA - Britanya Kraliçesi’nin Türkiye ziyaretinde verdiği hediyeler, Türiye ile Britanya arasındaki demokrasi farkını ortaya koymaya vesile oldu. Leeds Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Yaman Akdeniz, Kraliçe Elizabeth’in Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve Başbakan Tayyip Erdoğan ile eşlerine verdiği hediyeleri, bilgi edinme hakkı çerçevesinde öğrenmek için başvurdu. Akdeniz Türkiye’de sonuç alamazken, Britanya Dışişleri Bakanlığı ise bir ay içinde kendisine yanıt verdi.

Yaman Akdeniz, Elizabeth’in Mayıs 2008’de Türkiye’yi ziyaret etmesinin ardından 12 Ağustos 2008’te Başbakanlığa Bilgi Edinme Hakkı Kanunu uyarınca başvurarak Erdoğan ve eşine verilen hediyeleri sordu. Ancak Akdeniz’e herhangi bir yanıt verilmedi. Akdeniz, eylül ve kasım aylarında sorusunu tekrarlamasına rağmen herhangi bir yanıt alamadı.

Akdeniz, Cumhurbaşkanlığı’na, Kraliçe’nin, Gül ve eşine verdiği ve aldığı hediyelerlerin niteliği ve değerlerinin ne olduğunu sordu. Ancak, bu sorular da yanıtsız kaldı. Oysa Bilgi Edinme Kanunun 11. Maddesi, başvuruları 15 gün içinde cevaplandırmak zorunluluğu getiriyor. Kanunda açık ve net bir şekilde belirtilmiş olmasına rağmen hem Başbakanlık hem Cumhurbaşkanlığı Akdeniz’e yanıt vermedi.

Akdeniz, eşzamanlı olarak aynı soruları Britanya Dışişleri Bakanlığı’na da yöneltti. 11 Ağustos 2008’de ilk başvuruyu yapan Akdeniz’e konuyla ilgili bilgi olmadığı yanıtı verildi. Bu yanıt üzerine Akdeniz, 23 Eylül 2008 tarihinde ‘yeniden yoklama‘ isteğinde bulundu. 24 Kasım 2008 tarihinde, Britanya Dışişleri Bakanlığı, Ankara’daki Büyükelçilik ve İstanbul’daki konsolosluk yetkilileriyle temasa geçtikten sonra, Kraliçe’nin ziyaretinde verdiği hediyelerle ilgili bilgiyi gönderdi.

Yanıt yazısında Elizabeth’in Türkiye ziyareti sırasında Gül ile Erdoğan’a, tarihi bir kitap, kabartma bir kutu ve fotoğrafının bulunduğu özel bir çerçeveden oluşan hediyeler verdiği belirtildi. Kraliçenin hangi hediyeleri verdiği tek tek sıralandı.

Akdeniz, Radikal’e yaptığı açıklamada, “Mecburiyet varken, cevap bile vermediler. Kanunun uygulanması açısında çok düşündürücü ve üzücü. Bu çalışmada merak edilen Kraliçe’nin ne hediye verdiği, ya da ne hediye aldığı konusu değil. Burda demokrasi, açıklık şefaflık açısından Türkiye ile Britanyayı karşılaştırmaktı” dedi.

Akdeniz, Türkiye’de bilgi edinme yasasının ciddiye alınmadığını öne sürerek, “Bilgi edinme değerlendirme kurulu var, ancak çok etkisiz kalıyor. Başbakanlığın bodrumunda sıkışmış haldeler. Bilgi, bir şekilde gün ışığına çıkıyor; devlet politikaların açık ve şeffaf olması lazım” diye konuştu.

Yasaya göre, kurumlar başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi 15 gün içinde sağlamak zorunda. Ancak başka bir kurum ve kuruluştan bilgi alınarak başvuru sahibine verilmesi gerektiği durumda süre 30 gün.

 ‘Gerektiği’ kadar bilgi
Türkiye’de kamu kurum ve kuruluşları bilgi vermek durumdan kaldıklarında ise vatandaşlar tuhaf yanıtlar veriyorlar. Bilgi Edinme Yasası kapsamında polisin elindeki biber gazı oranını soran Avukat Emre Baturay Altınok’a Emniyet Genel Müdürlüğü “Yeteri kadar” diye yanıt vermişti. Altınok’un “2006 yılında ne kadar biber gazı kullanıldı” sorusunu da Emniyet, ise “Gerektiği kadar” diye yanıtlanmıştı.

‘Mayınsız Türkiye Girişimi’nden Muteber Öğreten, Genelkurmay Başkanlığı’na bilgi edinme hakkını kullanarak 2004’te Türkiye’deki depolarla toprak altındaki antipersonel mayınlarla ilgili istatistikleri sormuş ve 13 Aralık 2004’te şu yanıtı almıştı: “Milli savunmaya yetecek kadar mayın bulunmaktadır.”

CNBC-e Business Dergisinin Ocak 2009 Sayısında yayımlanan Bilgi EdinME Kanunu: Dört yıl geçti, şeffaf devlet özlemi bitmedi başlıklı haberini PDF dosyası olarak aşağıdaki resime tıklayarak indirmeniz mümkün.

Melih Aşık: Köşk yasası. Milliyet, 18.11.2008

Bu haber aşağıdakilerden eski ama konu ile ilgili o bakımdan okunması lazım

Köşk yasası
Cumhurbaşkanı’na verilen hediyeler konusu, Suudi Arabistan Kralı Abdullah’ın 2007 yılı Kasım’ında Türkiye’ye yaptığı ziyaretten bu yana ısrarla soruluyor. Bugüne dek sadece Avukat Noyan Özkan’ın bilgi edinme amaçlı sorusuna karşılık olarak Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreter Yardımcısı M. Emin Kuz bir açıklama yapmış, özetle şöyle demişti:
“ ...bu hediyeler Devleti temsilen Cumhurbaşkanlarının şahsına verilmekte olup bugüne kadar görev yapan Cumhurbaşkanlarımızın, verilen bu tür hediyelerin kayda geçirilmesine ilişkin standart ve yerleşmiş bir uygulamaları bulunmamaktadır”...
Çankaya Köşkü, geçen hafta sonu bize gönderdiği açıklamada yeni alındığı anlaşılan kararlar açıkladı... Denildi ki:
“...Sayın Cumhurbaşkanımıza sunulan bütün hediyelerin kayıtları titizlikle tutulmaktadır. Sayın Cumhurbaşkanımız bu hediyelerin ileride adına kurulacak bir müzede sergilenmesini arzu ettiklerini değişik vesilelerle ifade etmişlerdir. Ancak, hediyelerin teatisinden sonra makul bir süre geçmeden kamuoyuna duyurulması milletlerarası nezaket kuralları ile bağdaşmayacağından, kayda alınan hediyelerin bu safhada kamuoyuna açıklanması uygun bulunmamaktadır...”
Açıklamada İnönü’den sonra (Ahmet Necdet Sezer hariç) görev yapan cumhurbaşkanlarının gelen hediyelerin kaydını tutmadığı da bildiriliyor.
Demek ki bu konuyu düzenleyen bir yasa yapılmasına ihtiyaç var... Almanya’da başbakanlara gelen hediyelerin zaman zaman sergilendiğini, son Başbakan Merkel’e gelen hediyelerin de buna dahil olduğunu, 25 doların üzerinde değere sahip hediyeleri başbakanların parasını ödeyerek satın alabildiğini yazmıştık.
Neden bizde de hem Cumhurbaşkanı hem Başbakan ve bakanları kapsayan benzer bir yasa yapılmasın?

YeniÇağ:Suudi kralın hediyelerini bulabilene aşk olsun! 11.12.2008

İZMİR Barosu eski Başkanı Noyan Özkan, Suudi Kralı Abdullah Bin Abdülaziz Al Suud’un devletin zirvesindeki isimlere verdiği hediyelerin peşini bırakmıyor. Daha önce Bilgi Edinme Yasası çerçevesinde Köşk’e başvuran Noyan, aldığı “Bizde bilgi yok” yanıtının ardından aynı soruyu Başbakanlık ve Bilgi Edinme Kurulu’na da yöneltti. Ancak sonuç yine değişmedi: Bilgi ve belge bulunmamaktadır.

Suudi Kralı Abdullah Bin Abdülaziz Al Suud, Swissotel’de kalmış ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ile Başbakan Tayyip Erdoğan’ı da otel odasında kabul etmişti.

Kralın hediyelerinde yeni tartışma
İzmir Barosu eski Başkanı Özkan, Suudi Kralı’nın verdiği hediyeleri Başbakanlığa sordu. Aldığı cevap: Elimizde bilgi yok

İzmir Barosu eski Başkanı Noyan Özkan, Suudi Kralı Abdullah Bin Abdülaziz Al Suud’un verdiği hediyeleri Cumhurbaşkanlığı’nın ardından bu kez de Başbakanlığa sordu. İki taraftan aldığı cevaplar da, konu hakkında ellerinde bilgi olmadığı yönünde. Bu durumu köşe yazısında değerlendiren Hürriyet gazetesi yazarı Mehmet Y. Yılmaz, “Suudi  Kralı’nın, Türkiye ziyaretinde verdiği hediyeler konusu giderek bir yılan hikáyesine dönüşüyor” diye yazdı. Yılmaz yazısında özetle şöyle dedi: “Kral’ın, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ve eşine verdiği hediyelerin akıbetleri ile ilgili açıklama bunu gösteriyor. Eski İzmir Barosu Başkanı Noyan Özkan, bilgi edinme yasasından yararlanarak Başbakanlığa hediyelerle ilgili bir soru sormuş. Başbakanlık’tan Özkan’ın sorusuna verilen cevap şöyle: ’Bilgi edinme talebinizle ilgili olarak, herhangi bir bilgi ve belge bulunmamaktadır.’ Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu’nun yanıtı da şu: ’Bir kamu kuruluşu bilgi yok diyorsa, bilgi yoktur.’Başbakanlık’tan gelen cevaba dikkatinizi çekerim: Hediyelerle ilgili bilgi ve belge bulunmadığı belirtiliyor.

Suudi Kralı Abdullah Bin Abdülaziz Al Suud, Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün davetlisi olarak Kasım 2007’de Türkiye’ye gelmişti. Bu ziyaret sırasında skandal görüntüler yaşanmış, protokoller altüst edilmişti. Gül, Kral’ı Esenboğa Havaalanı “nda uçağının kapısında karşılamıştı. Skandal bununla da kalmamış, Gül, Suudi Arabistan Kralı Abdullah” ı kaldığı otelde ziyaret ederek, Çankaya Köşkü protokolünde şimdiye kadar görülmemiş bir uygulama gerçekleştirmişti. Gül’ün otel ziyaretinde, Başbakan Erdoğan da hazır bulunmuştu. Cumhurbaşkanı’nın verdiği yemekte de Kral, “Kral Abdülaziz Madalyası” nı Gül’e, Cumhurbaşkanı da ’Devlet Şeref Madalyası’nı Krala takdim etmişti. Kral Abdullah, Gül’ün yanı sıra Başbakan Erdoğan’a da ’Abdülaziz Nişanı’sunmuştu. Kral’ın yanında getirdiği yüzlerce bavulda hediyeler olduğu ve Başbakan Erdoğan ve Gül’e verdiği iddia edilmişti.

Gül’den de aynı cevap
Bilindiği gibi, Avukat Noyan Özkan, 14 Şubat  tarihli dilekçeyle aynı soruyu Cumhurbaşkanlığı’na sormuştu. Verilen cevapta ise, “Cumhurbaşkanlarına verilen hediyelerin kaydedilmesiyle ilgili olarak yapılacak işlemleri belirleyen herhangi bir hukuki düzenleme bulunmamaktadır. Bazı kamu görevlilerine verildiğini ileri sürdüğünüz hediyeler konusunda Cumhurbaşkanlığı’nda herhangi bir bilgi yoktur” denilmişti.